130
ಕರ್ನಾಟಕ ಶಿಕ್ಷಕರ ಅರ್ಹತಾ ಪರೀಕ್ಷೆಯ (KARTET) ಪತ್ರಿಕೆ-2ರಲ್ಲಿ ಗಣಿತ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಷಯವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ‘ವಿಜ್ಞಾನ ಬೋಧನಾಶಾಸ್ತ್ರ’ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು. ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗದ 30 ಅಂಕಗಳಲ್ಲಿ 10 ರಿಂದ 15 ಅಂಕಗಳು ಕೇವಲ ಬೋಧನಾ ವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ತತ್ವಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುತ್ತವೆ. ವಿಜ್ಞಾನವು ಕೇವಲ ಮಾಹಿತಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಲ್ಲ, ಅದು ಒಂದು ನಿರಂತರ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹೇಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಕಲಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ಈ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ.
1. ವಿಜ್ಞಾನದ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಗಳು (Nature and Objectives of Science)
ವಿಜ್ಞಾನ ಬೋಧನೆಯು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಬೇಕು.
- ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮನೋಭಾವ (Scientific Temper): ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು, ವೀಕ್ಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪುರಾವೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುವುದು.
- ಉದ್ದೇಶಗಳು: ಬ್ಲೂಮ್ಸ್ ವರ್ಗೀಕರಣದ (Bloom’s Taxonomy) ಪ್ರಕಾರ ಜ್ಞಾನ, ತಿಳುವಳಿಕೆ, ಅನ್ವಯ, ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಬೋಧಿಸುವುದು.
- ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕ: ವಿಜ್ಞಾನದ ತತ್ವಗಳನ್ನು ದಿನನಿತ್ಯದ ಜೀವನದ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು.
2. ವಿಜ್ಞಾನ ಬೋಧನಾ ವಿಧಾನಗಳು (Methods of Teaching Science)
ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬೋಧಿಸಲು ಹಲವಾರು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವಿಧಾನಗಳಿವೆ. ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಮೇಲೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಬರುತ್ತವೆ:
- ಉಪನ್ಯಾಸ ಪ್ರದರ್ಶನ ಪದ್ಧತಿ (Lecture-cum-Demonstration): ಶಿಕ್ಷಕರು ಪಾಠ ಮಾಡುವಾಗ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ತೋರಿಸುವುದು. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪದ್ಧತಿ.
- ಶೋಧನಾ ಪದ್ಧತಿ (Heuristic Method): ಇದನ್ನು ಆರ್ಮ್ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಇಲ್ಲಿ ಮಗುವೇ ಒಬ್ಬ ಸಂಶೋಧಕನಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ ಸತ್ಯವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
- ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹಾರ ಪದ್ಧತಿ (Problem Solving Method): ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡಿ, ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ (ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ಕಲ್ಪನೆ, ಪ್ರಯೋಗ) ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವುದು.
- ಯೋಜನಾ ಪದ್ಧತಿ (Project Method): ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಜ್ಞಾನ ಪಡೆಯುವುದು.
- ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಪದ್ಧತಿ (Laboratory Method): ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೇ ಸ್ವತಃ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ‘ಮಾಡಿ ಕಲಿ’ (Learning by Doing) ತತ್ವವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
3. ವಿಜ್ಞಾನ ಪಠ್ಯಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಸಂಘಟನೆ (Science Curriculum)
- ಸಾಂಕೇಂದ್ರಿತ ಪದ್ಧತಿ (Concentric Approach): ವಿಷಯಗಳನ್ನು ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಆಳವಾಗಿ ಕಲಿಸುವುದು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ 6ನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ‘ಶಕ್ತಿ’ಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅರಿವು, 7ನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ವಿಧಗಳು).
- ಸಮಗ್ರ ವಿಧಾನ: ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ, ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸದೆ ಏಕೀಕೃತ ‘ವಿಜ್ಞಾನ’ವಾಗಿ ಬೋಧಿಸುವುದು.
4. ಕಲಿಕಾ ಸಲಕರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು (TLM & Resources)
- ದೃಶ್ಯ ಶ್ರವ್ಯ ಉಪಕರಣಗಳು: ಮಾದರಿಗಳು (Models), ಚಾರ್ಟ್ಗಳು, ಸ್ಲೈಡ್ಗಳು ಮತ್ತು ಅನಿಮೇಷನ್ ವಿಡಿಯೋಗಳ ಬಳಕೆ.
- ವಿಜ್ಞಾನ ಮೇಳಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಲಬ್ಗಳು: ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸೃಜನಶೀಲತೆಯನ್ನು ಹೊರಹಾಕಲು ವಿಜ್ಞಾನ ವಸ್ತುಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಲಬ್ಗಳು ಪೂರಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ.
- ಪರಿಸರವೇ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ: ಶಾಲೆಯ ತೋಟ ಅಥವಾ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪರಿಸರವನ್ನು ಬಳಸಿ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಲಿಸುವುದು.
5. ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರಾತ್ಮಕ ಬೋಧನೆ
- ನಿರಂತರ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (CCE): ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಕೆಲಸ, ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಮತ್ತು ಕ್ವಿಜ್ಗಳ ಮೂಲಕ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುವುದು.
- ಉಪಚಾರಾತ್ಮಕ ಬೋಧನೆ (Remedial Teaching): ವಿಜ್ಞಾನದ ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಷ್ಟಪಡುವ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸರಳವಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಬೋಧಿಸುವುದು.
- ಕಲಿಕಾ ನ್ಯೂನತೆಗಳು: ದೃಷ್ಟಿ ದೋಷ ಅಥವಾ ಕಲಿಕಾ ದೋಷವಿರುವ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಶ ಮಾದರಿಗಳು ಅಥವಾ ಬ್ರೈಲ್ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು.
ಪರೀಕ್ಷಾ ತಯಾರಿಗಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾಯಿಂಟ್ಸ್:
- NCF 2005 ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ: ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದ ಹೊರಗಿನ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸರಳಗೊಳಿಸುವುದು.
- 5E ಮಾದರಿ: Engage (ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು), Explore (ಅನ್ವೇಷಿಸುವುದು), Explain (ವಿವರಿಸುವುದು), Elaborate (ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು), Evaluate (ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ). ಈ 5E ಹಂತಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಖಂಡಿತ ಬರುತ್ತವೆ.
ಉಚಿತವಾಗಿ ಡೌನ್ಲೋಡ್ ಮಾಡಿ – Science Pedagogy Study Materials:
ನಿಮ್ಮ akshara.live ಓದುಗರಿಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಪಿಡಿಎಫ್ಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:
- ವಿಜ್ಞಾನ ಬೋಧನಾಶಾಸ್ತ್ರದ 300 ಅತಿ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು PDF
- ವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಬೋಧನಾ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಗಳ ನೋಟ್ಸ್ PDF
- TET ವಿಜ್ಞಾನ ಪೆಡಾಗೋಗಿ ಕಳೆದ ವರ್ಷದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ PDF
| ವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಬೋಧನಾ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಗಳ ನೋಟ್ಸ್ PDF:- |

