ಶಿಕ್ಷಕರ ಅರ್ಹತಾ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 60 ಅಂಕಗಳಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ 20 ಅಂಕಗಳು ಕೇವಲ ಬೋಧನಾಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾಗಿವೆ. ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನವು ಕೇವಲ ಇತಿಹಾಸ ಅಥವಾ ಭೂಗೋಳದ ಮಾಹಿತಿಯಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆ, ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹೇಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬೋಧಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ವಿಭಾಗವು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಬೋಧನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ನೇರವಾಗಿರದೆ, ಅನ್ವಯಿಕ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ವಿಷಯದ ಮೂಲ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ.
ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ ಬೋಧನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ನಾಗರಿಕರನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸುವುದು. ಬೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ‘ವಿಚಾರಾತ್ಮಕ ಚಿಂತನೆ’ (Critical Thinking) ಮತ್ತು ‘ಸೃಜನಾತ್ಮಕತೆ’ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡಬೇಕು. ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ಸಮುದಾಯದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ತರಗತಿಗೆ ತರುವುದು ಬೋಧಕನ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಠ್ಯಕ್ರಮ ಚೌಕಟ್ಟು 2005ರ (NCF 2005) ಪ್ರಕಾರ, ಶಿಕ್ಷಣವು ಕಂಠಪಾಠ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಶಾಲೆಯ ಹೊರಗಿನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಬೇಕು.
ಪ್ರಮುಖ ಬೋಧನಾ ಪದ್ಧತಿಗಳು:
- ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಪದ್ಧತಿ (Project Method): ಇದನ್ನು ಕಿಲ್ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಅವರು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಇಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ನೈಜ ಜೀವನದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡು ಅವುಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದು ‘ಮಾಡಿ ಕಲಿ’ (Learning by Doing) ತತ್ವದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ.
- ಚರ್ಚಾ ಪದ್ಧತಿ (Discussion Method): ಸಂವಿಧಾನದ ಹಕ್ಕುಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರಚಲಿತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸುವಾಗ ಈ ಪದ್ಧತಿ ಹೆಚ್ಚು ಉಪಯುಕ್ತ. ಇದು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಹಿಷ್ಣುತೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ.
- ಮೂಲಾಧಾರ ಪದ್ಧತಿ (Source Method): ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಬೋಧಿಸುವಾಗ ಶಾಸನಗಳು, ನಾಣ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳಂತಹ ಮೂಲಾಧಾರಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು. ಇದು ಇತಿಹಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ನೈಜ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ.
- ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪದ್ಧತಿ (Regional Method): ಭೂಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಬೋಧಿಸಲು ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತ. ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು, ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಜನರ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವಿವರಿಸಲು ಇದು ಸಹಕಾರಿ.
ಬೋಧನಾ ಸಲಕರಣೆಗಳ ಬಳಕೆ (Teaching-Learning Materials) ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಬಹುಮುಖ್ಯ. ನಕ್ಷೆಗಳು (Maps), ಭೂಗೋಳ (Globe), ಕಾಲರೇಖೆ (Time-line) ಮತ್ತು ಮಾದರಿಗಳ (Models) ಬಳಕೆಯಿಂದ ವಿಷಯವು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಲರೇಖೆಯು ಇತಿಹಾಸದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ನಕ್ಷೆಗಳು ಭೌಗೋಳಿಕ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತವೆ. ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ, ಕೇವಲ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗಿಂತ ‘ನಿರಂತರ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ’ (CCE) ಪದ್ಧತಿಯು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಆಯಾಮಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.
ಟಿಇಟಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:
- ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಠ್ಯಕ್ರಮ ಚೌಕಟ್ಟು (NCF 2005): ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ ಬೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ.
- ಬೋಧನಾ ಉದ್ದೇಶಗಳು: ಜ್ಞಾನ, ತಿಳುವಳಿಕೆ, ಅನ್ವಯ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯಗಳ (Bloom’s Taxonomy) ವರ್ಗೀಕರಣ.
- ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹಾರ ಪದ್ಧತಿ: ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮನೋಭಾವ ಬೆಳೆಸುವ ಕ್ರಮ.
- ಪಠ್ಯ ಪೂರಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು: ಕ್ಷೇತ್ರ ದರ್ಶನ (Field Trip), ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಭೇಟಿ ಮತ್ತು ಅಣಕು ಸಂಸತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ.
| ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ ಬೋಧನಾಶಾಸ್ತ್ರದ PDF : |
