ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಜೀವನನಾಡಿ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ‘ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋ’ (Namma Metro) ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಟಿಕೆಟ್ ದರ ಏರಿಕೆಯ ಸುದ್ದಿಯು ಆತಂಕ ತಂದಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರು ಮೆಟ್ರೋ ರೈಲು ನಿಗಮವು (BMRCL) ಸುಮಾರು ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ತನ್ನ ಟಿಕೆಟ್ ದರಗಳನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿರುವುದು ಈ ಆತಂಕಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋ ಹಸಿರು ಮತ್ತು ನೇರಳೆ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಈ ನಿರ್ಧಾರವು ನೇರವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆಯಾಗಲಿದೆ. ಬಿಎಂಆರ್ಸಿಎಲ್ ನೀಡಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮೆಟ್ರೋ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ವೆಚ್ಚ, ವಿದ್ಯುತ್ ಬಿಲ್ ಏರಿಕೆ, ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ವೇತನ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚಗಳು ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಏರಿಕೆಯಾಗಿವೆ. ಮೆಟ್ರೋ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಪ್ರಸ್ತುತ ನಷ್ಟದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಸಾಲದ ಮರುಪಾವತಿ ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು ದರ ಏರಿಕೆ ಅನಿವಾರ್ಯ ಎಂಬ ವಾದವನ್ನು ಮಂಡಿಸುತ್ತಿದೆ.
ದರ ಏರಿಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ನಡೆಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ‘ದರ ನಿಗದಿ ಸಮಿತಿ’ಯನ್ನು (Fare Fixation Committee – FFC) ರಚಿಸಿದೆ. ಈ ಸಮಿತಿಯು ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಅಥವಾ ಉನ್ನತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಿತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೆಲಸವೆಂದರೆ, ಮೆಟ್ರೋ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಖರ್ಚುಗಳನ್ನು ತುಲನೆ ಮಾಡುವುದು ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಹೊಸ ದರವನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುವುದು. ಬಿಎಂಆರ್ಸಿಎಲ್ ಈಗಾಗಲೇ ತನ್ನ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದು, ಕನಿಷ್ಠ ದರ ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಠ ದರಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಶೇ. 15 ರಿಂದ ಶೇ. 25 ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳ ಮಾಡಲು ಕೋರಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಕನಿಷ್ಠ ದರ 10 ರೂಪಾಯಿಗಳಿದ್ದು, ಇದು 15 ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಗರಿಷ್ಠ ದರ 60 ರೂಪಾಯಿಗಳಿಂದ 75 ಅಥವಾ 80 ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗೆ ಏರಬಹುದು ಎಂಬ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳು ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿವೆ.
ಮೆಟ್ರೋ ದರ ಏರಿಕೆಗೆ ಬಿಎಂಆರ್ಸಿಎಲ್ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಹಣದುಬ್ಬರ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ರೋ ಜಾಲವು ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ, ಹೊಸ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಗಳು ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಇವುಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಣದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಮೆಟ್ರೋ ರೈಲುಗಳು ಓಡಲು ಬಳಸುವ ವಿದ್ಯುತ್ ದರದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿದ್ಯುತ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಆಯೋಗವು (KERC) ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಏರಿಕೆ ಮಾಡಿರುವುದು ಮೆಟ್ರೋ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಹೊರೆಯಾಗಿದೆ. ಜಾಹೀರಾತು ಮತ್ತು ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿನ ಮಳಿಗೆಗಳ ಬಾಡಿಗೆಯಿಂದ ಬರುವ ಆದಾಯವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸರಿದೂಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಟಿಕೆಟ್ ದರವೇ ಆದಾಯದ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವಾಗಿದೆ.
ಆದರೆ, ಈ ದರ ಏರಿಕೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದಿಂದ ತೀವ್ರ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಂತಹ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ದಟ್ಟಣೆಯ ನಗರದಲ್ಲಿ ಜನರು ಖಾಸಗಿ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸುವಂತೆ ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ರೋ ದರ ಏರಿಕೆ ಮಾಡಿದರೆ, ಮಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಕೆಳಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಜನರು ಮತ್ತೆ ದ್ವಿಚಕ್ರ ವಾಹನಗಳತ್ತ ಮುಖ ಮಾಡಬಹುದು. ಇದು ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ದಟ್ಟಣೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದೈನಂದಿನ ಕೂಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಈ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ ದೊಡ್ಡ ಹೊಡೆತ ನೀಡಲಿದೆ. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಮೆಟ್ರೋ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಬಳಸುವವರಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಶೇ. 5 ರಷ್ಟು ರಿಯಾಯಿತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬೇಕೆಂಬ ಬೇಡಿಕೆಯೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದೆ.
ದರ ಏರಿಕೆ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವ ಮುನ್ನ ಸರ್ಕಾರವು ಹಲವು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸಬೇಕಿದೆ. ಮೆಟ್ರೋ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಟಿಕೆಟ್ ದರ ಏರಿಸುವ ಬದಲು ಆದಾಯದ ಇತರ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅನೇಕರ ಸಲಹೆಯಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮೆಟ್ರೋ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುವುದು, ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಹೆಸರಿಗೆ ಕಂಪನಿಗಳ ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಮೂಲಕ ಆದಾಯ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಒಂದು ವೇಳೆ ದರ ಏರಿಕೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾದರೂ, ಅದು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಜೇಬಿಗೆ ಕತ್ತರಿ ಹಾಕದಂತೆ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕು. ಸರ್ಕಾರವು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಮುಂದಿನ ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ರೋ ಪ್ರಯಾಣ ದುಬಾರಿಯಾಗುವುದು ಬಹುತೇಕ ಖಚಿತವೆಂದೇ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
