ಹಿನ್ನಲೆ
ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಸಮಾಜದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನಿಗೂ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ, ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಗೌರವಯುತ ಜೀವನವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಡಲು ಕಟಬದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿ, ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ವಿಕಲಚೇತನ ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿಯರ ಸಬಲೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಅವರ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದ ಸಂಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಸರ್ಕಾರವು 2026ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಹಾಗೂ ನೂತನ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಈ ವಿಶೇಷ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ವಿಕಲಚೇತನರನ್ನು ಸಮಾಜದ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ತರಲು, ಅವರಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ತುಂಬಲು ಮತ್ತು ಅವರು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸ್ವಾವಲಂಬಿಗಳಾಗಲು ಮಹತ್ತರವಾದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಲಿವೆ. ಕೇವಲ ಅನುಕಂಪದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡದೆ, ವಿಕಲಚೇತನರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಇಲಾಖೆಯು ಈ ಸಮಗ್ರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ್ದು, ಇದು ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಲಕ್ಷಾಂತರ ವಿಶೇಷ ಚೇತನ ಫಲಾನುಭವಿಗಳ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಆಶಾದೀಪವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಿದೆ.
ಮಾಸಿಕ ಕಲ್ಯಾಣ ಪಿಂಚಣಿ ಮೊತ್ತದ ಭಾರಿ ಹೆಚ್ಚಳ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆ
ವಿಕಲಚೇತನರ ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಆಸರೆಯಾಗಿರುವ ಮಾಸಿಕ ಕಲ್ಯಾಣ ಪಿಂಚಣಿ ಯೋಜನೆಗೆ (Disability Pension Scheme) ಸರ್ಕಾರವು ಹೊಸ ಚೈತನ್ಯ ನೀಡಿದೆ. ಅಂಗವೈಕಲ್ಯದ ತೀವ್ರತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಮಾಸಿಕ ಮಾಸಾಶನದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಳ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಶೇಕಡಾ 40 ರಿಂದ ಶೇಕಡಾ 75 ರವರೆಗೆ ಅಂಗವೈಕಲ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಪಿಂಚಣಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಶೇಕಡಾ 75 ಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕ ತೀವ್ರ ಹಾಗೂ ಬಹು ಅಂಗವೈಕಲ್ಯ (Severe and Multiple Disabilities) ಹೊಂದಿರುವ ವಿಶೇಷ ಚೇತನರಿಗೆ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಮಾಸಿಕ ಧನಸಹಾಯವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಅವರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳಿಗೆ ಜಮೆ ಮಾಡಲು ಆದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೌಕರಿ ಇಲ್ಲದ ಅಥವಾ ತೀವ್ರ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ವಿಕಲಚೇತನರಿಗೆ ಅವರ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವೆಚ್ಚಗಳು ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಕನಿಷ್ಠ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿಕೊಳ್ಳಲು ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಆಸರೆಯಾಗಲಿದೆ.
ಉಚಿತ ಆಧುನಿಕ ಸಹಾಯಕ ಸಾಧನಗಳು ಮತ್ತು ಕೃತಕ ಅಂಗಾಂಗಗಳ ವಿತರಣೆ
ವಿಕಲಚೇತನರ ಮುಕ್ತ ಚಲನವಲನಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸಹಾಯಕ ಸಾಧನಗಳನ್ನು (Assistive Devices) ಒದಗಿಸಲು ಸರ್ಕಾರವು ಬೃಹತ್ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದೆ. ಅರ್ಹ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉಚಿತವಾಗಿ ಬ್ಯಾಟರಿ ಚಾಲಿತ ತ್ರಿಚಕ್ರ ವಾಹನಗಳು (Motorized Tricycles), ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಡಿಜಿಟಲ್ ಶ್ರವಣದೋಷ ಉಪಕರಣಗಳು (Digital Hearing Aids), ಅಂಧರಿಗಾಗಿ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸ್ಟಿಕ್ಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರೈಲ್ ಕಿಟ್ಗಳು, ಚಲನವಲನ ದೋಷವಿರುವವರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಗಾಲಿಕುರ್ಚಿಗಳು (Wheelchairs) ಮತ್ತು ವಾಕರ್ಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಾಧನಗಳು ಕೇವಲ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಪಕರಣಗಳಾಗಿರದೆ, ಐಟಿಐ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಹಗುರವಾದ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದಾದ ಆಧುನಿಕ ಸಾಧನಗಳಾಗಿವೆ. ಇದರಿಂದ ವಿಶೇಷ ಚೇತನರು ಯಾರದೇ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ, ಕಚೇರಿಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಓಡಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯುವ ವಿಶೇಷ ಚೇತನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ
ವಿಕಲಚೇತನ ಯುವಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನದ ವಿಕಾಸವಾಗಲು ಮತ್ತು ಅವರು ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಲು ಶಿಕ್ಷಣವೇ ಏಕೈಕ ಮಾರ್ಗ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿತಿರುವ ಸರ್ಕಾರವು, ವಿಶೇಷ ಚೇತನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಾಗಿ ‘ವಿಶೇಷ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ’ (Special Scholarship Scheme) ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ. ಒಂದನೇ ತರಗತಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ, ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಪಿಹೆಚ್ಡಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಧನಸಹಾಯವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ, ದೃಷ್ಟಿಹೀನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪರೀಕ್ಷೆ ಬರೆಯಲು ನೆರವಾಗುವ ಸಹಾಯಕರಿಗೆ (Scribes) ವಿಶೇಷ ಸಂಭಾವನೆ, ಬ್ರೈಲ್ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಉಚಿತ ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ವಸತಿ ನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ (Hostels) ಉಚಿತ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ನುರಿತ ತರಬೇತುದಾರರ ಮೂಲಕ ವಿಕಲಚೇತನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಉಚಿತ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮತ್ತು ಕೋಡಿಂಗ್ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಸಹ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಮೀಸಲಾತಿ ಮತ್ತು ವಯೋಮಿತಿ ಸಡಿಲಿಕೆ
ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ವಿವಿಧ ಇಲಾಖೆಗಳು, ನಿಗಮ ಮಂಡಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಖಾಲಿ ಇರುವ ಬ್ಯಾಕ್ಲಾಗ್ (Backlog) ಹುದ್ದೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ನೇರ ನೇಮಕಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಕಲಚೇತನರಿಗೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿರುವ ಶೇಕಡಾವಾರು ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಸರ್ಕಾರ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದೆ. ಉದ್ಯೋಗ ಆಕಾಂಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ವಯೋಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಭಾರಿ ವಿನಾಯಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ವಿಕಲಚೇತನ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಉಚಿತ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲೂ ಸಹ ವಿಕಲಚೇತನರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶ ನೀಡುವ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ತೆರಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವಲಯದಲ್ಲೂ ಹಸಿರು ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಸ್ವಯಂ ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಗೆ ಭರ್ಜರಿ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಸಾಲಗಳು
ಉದ್ಯೋಗ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಅಥವಾ ಸ್ವಂತ ಕೈಯಲ್ಲೇ ಉದ್ಯಮ ಆರಂಭಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸುವ ವಿಕಲಚೇತನ ಯುವಕ-ಯುವತಿಯರಿಗಾಗಿ ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ವಿಕಲಚೇತನರ ಕಲ್ಯಾಣ ಇಲಾಖೆಯು ‘ಆಧಾರ್’ ಮತ್ತು ‘ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ’ ಯೋಜನೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಕಿರು ಉದ್ಯಮಗಳು, ಕಿರಾಣಿ ಅಂಗಡಿ, ಹೊಲಿಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರ, ಡೀಟಿಪಿ ಕೇಂದ್ರ, ಕರಕುಶಲ ಕಲೆ ಅಥವಾ ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ಆರಂಭಿಸಲು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಮೂಲಕ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಬಡ್ಡಿದರದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ಸಾಲವನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಾಲದ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವೇ ಶೇಕಡಾ 50 ರವರೆಗೆ ಭಾರಿ ಸಬ್ಸಿಡಿಯನ್ನು (Subsidy) ಭರಿಸಲಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ನೌಕರರು ತಾವು ತಯಾರಿಸಿದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂತೆಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಮಾಲ್ಗಳಲ್ಲಿ ಉಚಿತ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಉಚಿತ ಸಾರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಬಸ್ ಪಾಸ್ಗಳ ವಿತರಣೆ
ವಿಕಲಚೇತನರ ಉಚಿತ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ (KSRTC, BMTC, NWKRTC, KKRTC) ಬಸ್ಗಳಲ್ಲಿ ರಿಯಾಯಿತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಉಚಿತ ಸಾರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸರಳಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಫಲಾನುಭವಿಗಳು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಬಸ್ ಪಾಸ್ ನವೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಕಚೇರಿಗಳಿಗೆ ಅಲೆಯುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ‘ಲೈಫ್ಟೈಮ್ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಪಾಸ್’ (Smart Bus Pass) ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ತೀವ್ರ ಅಂಗವೈಕಲ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ನೌಕರರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಒಬ್ಬ ಸಹಾಯಕರಿಗೂ (Attendant) ಸಹ ಬಸ್ ಪ್ರಯಾಣ ದರದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 50 ರಷ್ಟು ಭರ್ಜರಿ ರಿಯಾಯಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ರೈಲ್ವೆ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲೂ ಸಹ ಇಲಾಖೆಯ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಶೇಷ ರಿಯಾಯಿತಿ ಕೋಟಾವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸಮಗ್ರ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮೆ ಮತ್ತು ಉಚಿತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ವಿಕಲಚೇತನರು ಎದುರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲುಗಳಲ್ಲೊಂದು ಆರೋಗ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ದುಬಾರಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವೆಚ್ಚಗಳು. ಇದನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಸರ್ಕಾರವು ‘ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಭಾರತ್-ಆರೋಗ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕ’ ಯೋಜನೆಯಡಿ ವಿಕಲಚೇತನ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಸರ್ಕಾರಿ ಮತ್ತು ಆಯ್ದ ಖಾಸಗಿ ಸೂಪರ್ ಸ್ಪೆಷಾಲಿಟಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಕಲಚೇತನರಿಗೆ ಉಚಿತ ನಗದು ರಹಿತ (Cashless) ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ನಿಯಮಿತ ಫಿಸಿಯೋಥೆರಪಿ, ಸ್ಪೀಚ್ ಥೆರಪಿ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಾಗಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ‘ವಿಕಲಚೇತನರ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು’ (District Disability Rehabilitation Centers – DDRC) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ನುರಿತ ತಜ್ಞ ವೈದ್ಯರು ಉಚಿತವಾಗಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಿದ್ದಾರೆ.
ಯುಡಿಐಡಿ (UDID) ಕಾರ್ಡ್ನ ಜಾಗತಿಕ ಮಾನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ
ವಿಕಲಚೇತನರು ಸರ್ಕಾರದ ಯಾವುದೇ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪದೇ ಪದೇ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಂಡಳಿಯ ಮುಂದೆ ಹಾಜರಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಪಡೆಯುವ ಕಷ್ಟವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಜಂಟಿ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ‘ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಂಗವೈಕಲ್ಯ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ’ (Unique Disability ID – UDID) ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾರ್ಡ್ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಡಿಜಿಟಲೈಸ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇಡೀ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಯುಡಿಐಡಿ ಕಾರ್ಡ್ ಪಡೆದರೆ ಸಾಕು, ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಇಲಾಖೆಯ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇಲಾಖೆಯು ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ತಪಾಸಣೆ ನಡೆಸಿ ಅರ್ಹರಿಗೆ ಯುಡಿಐಡಿ ಕಾರ್ಡ್ಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಮನೆ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದೆ.
ವಿಕಲಚೇತನ ಸ್ನೇಹಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳು
ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಕಲಚೇತನರು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಓಡಾಡಲು ಅನುವಾಗುವಂತೆ ‘ಸುಗಮ್ಯ ಭಾರತ ಅಭಿಯಾನ’ದ (Accessible India Campaign) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ವಿಕಲಚೇತನ ಸ್ನೇಹಿಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಜಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ತಾಲೂಕು ಮಟ್ಟದ ಕಚೇರಿಗಳು, ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು, ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನವನಗಳಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ದಾರಿದೀಪಗಳು, ಇಳಿಜಾರು ಮುಖದ ರಸ್ತೆಗಳು (Ramps), ಬ್ರೈಲ್ ಲಿಪಿಯ ಸೂಚನಾ ಫಲಕಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಶೌಚಾಲಯಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಲಿಫ್ಟ್ ಸೌಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದ ಹಳೆಯ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ವಿಕಲಚೇತನರ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ನೆಲಮಹಡಿಯಲ್ಲೇ (Ground Floor) ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಹಾಯ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ವಿಶೇಷ ಚೇತನರಿಗಾಗಿ ‘ಗ್ರಾಮ ಪುನರ್ವಸತಿ ಯೋಜನೆ’
ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ವಿಕಲಚೇತನರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಮಾಹಿತಿ ತಲುಪುವುದು ಅತ್ಯಂತ ವಿರಳ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಇಲಾಖೆಯ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ‘ಗ್ರಾಮ ಪುನರ್ವಸತಿ ಯೋಜನೆ’ಯನ್ನು (Village Rehabilitation Scheme) ಬಲಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ‘ಗ್ರಾಮ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರನ್ನು’ (VRWs) ಮತ್ತು ತಾಲೂಕು ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ‘ತಾಲೂಕು ಪುನರ್ವಸತಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರನ್ನು’ (MRWs) ನೇಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇವರ ಮುಖ್ಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ವಿಕಲಚೇತನರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಅವರಿಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ಯೋಜನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿ, ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸೌಲಭ್ಯ ತಲುಪುವವರೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನೆರವು ನೀಡುವುದೇ ಆಗಿದೆ. ಪಂಚಾಯತ್ಗಳ ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿಕಲಚೇತನರ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಶೇಕಡಾ 5 ರಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ವಿಕಲಚೇತನ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸೌಲತ್ತುಗಳು
ವಿಶೇಷ ಚೇತನ ಮಹಿಳೆಯರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಬಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ಇಲಾಖೆಯು ವಿಶೇಷ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದೆ. ವಿಕಲಚೇತನ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಆರ್ಥಿಕ ಆಸರೆ ನೀಡಲು ವಿಶೇಷ ಕಲ್ಯಾಣ ಧನಸಹಾಯ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಗರ್ಭಿಣಿ ಮತ್ತು ಬಾಣಂತಿಯಾಗಿರುವ ವಿಕಲಚೇತನ ಮಹಿಳೆಯರ ಮನೆ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಉಚಿತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಪಾಸಣಾ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಅಂಗನವಾಡಿ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸ್ವಯಂ ಉದ್ಯೋಗ ತರಬೇತಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಕಲಚೇತನ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಶೇಕಡಾ 33 ರಷ್ಟು ಆಂತರಿಕ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಯಾರಿಗೂ ಹೊರೆಯಾಗದೆ ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಬದುಕು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಸರ್ಕಾರವು ರಕ್ಷಾಕವಚದಂತೆ ನಿಂತಿದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಕಲಚೇತನರ ಹಾಗೂ ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರ ಸಬಲೀಕರಣ ಇಲಾಖೆಯ ವಿವಿಧ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಧಿಕೃತ ಲಿಂಕ್ಗಳು ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ದಿನಾಂಕದ ವಿವರಗಳು ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:
ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಕೊನೆಯ ದಿನಾಂಕ
ವಿಕಲಚೇತನರ ಮಾಸಾಶನ (ಪಿಂಚಣಿ), ಉಚಿತ ಸಹಾಯಕ ಸಾಧನಗಳು ಹಾಗೂ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪುನರ್ವಸತಿ ಸೌಲತ್ತುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸರ್ಕಾರವು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕೊನೆಯ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿಲ್ಲ. ಅರ್ಹ ಫಲಾನುಭವಿಗಳು ವರ್ಷದ ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಆನ್ಲೈನ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಮೂಲಕ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. (ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅವಧಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕೊನೆಯ ದಿನಾಂಕಗಳನ್ನು ಇಲಾಖೆಯು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ).
ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಲಿಂಕ್ಗಳು
- 🌐 ಸೇವಾ ಸಿಂಧು ಪೋರ್ಟಲ್: ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
(ವಿಕಲಚೇತನರ ಮಾಸಿಕ ಪಿಂಚಣಿ (ಮಾಸಾಶನ) ಮತ್ತು ಇತರ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಆನ್ಲೈನ್ ಮೂಲಕ ನೇರವಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಈ ಪೋರ್ಟಲ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು.) - 🌐 ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಂಗವೈಕಲ್ಯ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ (UDID) ಪೋರ್ಟಲ್: ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
(ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆಯುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಡಿಐಡಿ ಕಾರ್ಡ್ಗೆ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಈ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಗತಿಕ ಪೋರ್ಟಲ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು.) - 🌐 ರಾಜ್ಯ ವಿಕಲಚೇತನರ ಕಲ್ಯಾಣ ಆಯುಕ್ತಾಲಯ: ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
(ಇಲಾಖೆಯ ವಿವಿಧ ಇತ್ತೀಚಿನ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು, ಉದ್ಯೋಗ ಮೀಸಲಾತಿ ಆದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು.)
ಸಮಾಜದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮತ್ತು ಗೌರವಯುತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ
ಸರ್ಕಾರವು ಎಷ್ಟೇ ಕಾನೂನುಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ತಂದರೂ ಸಹ, ಸಮಾಜವು ವಿಕಲಚೇತನರನ್ನು ಸಮಾನ ಮನೋಭಾವದಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಈ ಯೋಜನೆಗಳು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ವಿಕಲಚೇತನರು ಯಾವುದೇ ದಯೆ ಅಥವಾ ಭಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಅವರ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಯುತ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಸಾರಿಗೆ ಬಸ್ಗಳಲ್ಲಿ ವಿಕಲಚೇತನರಿಗಾಗಿ ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿದ ಆಸನಗಳನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುವುದು, ರಸ್ತೆ ದಾಟುವಾಗ ನೆರವಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನ ಆದ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಈ ನೂತನ ಕಲ್ಯಾಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಸದುಪಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು, ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವಿಕಲಚೇತನ ನಾಗರಿಕನೂ ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಮತ್ತು ಸುಂದರ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸಲಿ ಎಂಬುದೇ ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮಹೋನ್ನತ ಆಶಯವಾಗಿದೆ.