ಹೊಸ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಹಿತೆ ಮತ್ತು ಅಜೀವಿಕಾ ಮಿಷನ್: ಕಾರ್ಮಿಕರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಬರಲಿದೆಯೇ ಮಹತ್ತರ ಬದಲಾವಣೆ?

ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ 2047ರ ಗುರಿಯನ್ನು ತಲುಪಲು ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ರೋಜ್‌ಗಾರ್ ಮತ್ತು ಅಜೀವಿಕಾ ಮಿಷನ್ (Employment and Livelihood Mission) ಕೇವಲ ಕೆಲಸ ನೀಡುವ ಯೋಜನೆಯಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ, ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವಾವಲಂಬಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಸಮಗ್ರ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಮಿಷನ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಯುವಜನತೆಗೆ ಕೌಶಲ್ಯ ತರಬೇತಿ, ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಭೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿಯೇ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ಈ ಮಿಷನ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಆಧಾರಿತ ಉದ್ಯಮಗಳು, ಕಿರು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಡುವ ಮೂಲಕ ಅವರ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸ್ವಸಹಾಯ ಸಂಘಗಳ ಬಲವರ್ಧನೆಯು ಈ ಮಿಷನ್‌ನ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿದ್ದು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರು ಉದ್ಯಮಗಳ ಮಾಲೀಕರಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಹೊಸ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಹಿತೆಗಳು: ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಉದ್ಯೋಗದ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಕಾನೂನು ಸ್ಪರ್ಶ

ಭಾರತವು ದಶಕಗಳ ಹಳೆಯ ಕಾರ್ಮಿಕ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಸರಳೀಕರಿಸಿ, ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಹಿತೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಮುಂದಾಗಿದೆ. ವೇತನ ಸಂಹಿತೆ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಬಂಧಗಳ ಸಂಹಿತೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತಾ ಸಂಹಿತೆ ಮತ್ತು ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆ ಹಾಗೂ ಕೆಲಸದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಸಂಹಿತೆಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಯು ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ವೇತನದ ಖಾತರಿಯನ್ನು ನೀಡುವುದಲ್ಲದೆ, ಗಿಗ್ ಕೆಲಸಗಾರರು (Gig Workers) ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಕೆಲಸಗಾರರಿಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಆಧಾರಿತ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಹಳೆಯ ಕಾನೂನುಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಹೊಸ ಸಂಹಿತೆಗಳು ಉದ್ಯೋಗದಾತರಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸಲು (Ease of Doing Business) ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರೆ, ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮೆ, ಪಿಂಚಣಿ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ಕೆಲಸದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ಉದ್ಯೋಗದಾತ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಿಯ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪಾರದರ್ಶಕಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

PM-SETU: ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹೊಸ ಆಯಾಮ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳ ಸೇತುವೆ

ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಇಂದಿನ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. PM-SETU (Skills Empowerment & Training for Upliftment) ಯೋಜನೆಯು ಯುವಜನತೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳ ನಡುವಿನ ಕಂದಕವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವ ಸೇತುವೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಯುವಕರಿಗೆ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI), ರೊಬೊಟಿಕ್ಸ್, ಡೇಟಾ ಸೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಇಂಧನದಂತಹ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವುದು ಇದರ ವಿಶೇಷತೆ. ಇದು ಕೇವಲ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಉದ್ಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಿ ಉದ್ಯೋಗ ದೊರಕಿಸಿಕೊಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಶಿಷ್ಯವೇತನ (Apprenticeship) ಮತ್ತು ಆನ್-ದಿ-ಜಾಬ್ ತರಬೇತಿಯ ಮೂಲಕ ಯುವಕರನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸರಿ ಸಮನಾಗಿ ರೂಪಿಸುವುದು PM-SETU ನ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.

ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಖಾತರಿ

ರೋಜ್‌ಗಾರ್ ಮತ್ತು ಅಜೀವಿಕಾ ಮಿಷನ್‌ನ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಯಶಸ್ಸು ಅದರ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದೆ. ಸಮಾಜದ ಕೆಳಹಂತದ ಜನರಿಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆ ತಲುಪುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಸರ್ಕಾರವು ವಿವಿಧ ವಿಮಾ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಿಂಚಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಈ ಮಿಷನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿದೆ. ಅಸಂಘಟಿತ ವಲಯದ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಈ ಮೊದಲು ಯಾವುದೇ ಭದ್ರತೆ ಇಲ್ಲದೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಹೊಸ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಹಿತೆ ಮತ್ತು ಅಜೀವಿಕಾ ಮಿಷನ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇ-ಶ್ರಮ್ ಪೋರ್ಟಲ್‌ನಂತಹ ವೇದಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅವರನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಅವರಿಗೆ ತುರ್ತು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸುಲಭವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ವಿಶ್ವಕರ್ಮ ಯೋಜನೆಯಂತಹ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳಿಗೆ ಆಧುನಿಕ ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಅವರ ವೃತ್ತಿಪರ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಚೈತನ್ಯ ನೀಡುತ್ತಿವೆ.

ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಭಾರತದ ನಿರ್ಮಾಣ

ಉದ್ಯೋಗ ಪಡೆಯುವವರ ಬದಲಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡುವವರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ಈ ಯೋಜನೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಆಶಯವಾಗಿದೆ. ಮುದ್ರಾ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್ಟ್ ಅಪ್ ಇಂಡಿಯಾದಂತಹ ಉಪಕ್ರಮಗಳು PM-SETU ಮತ್ತು ಅಜೀವಿಕಾ ಮಿಷನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಯುವಕರು ತಾವು ಪಡೆದ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿ ಸ್ವಂತ ಉದ್ಯಮ ಆರಂಭಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಸಾಲ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಜೊತೆಗೆ ಉದ್ಯಮ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ವಿಫಲತೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿವೆ. ಭಾರತದ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಬೆಳೆದಂತೆಲ್ಲಾ, ವಲಸೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ತಗ್ಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ (GDP) ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.

ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿಯಲ್ಲಿ ನಾವೀನ್ಯತೆ

ಹೊಸ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿಯು (NEP) ವೃತ್ತಿಪರ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡಿದೆ. ಇದನ್ನು PM-SETU ಯೋಜನೆಯು ಮತ್ತಷ್ಟು ವೇಗಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ಶಾಲಾ ಕಾಲೇಜು ಹಂತದಲ್ಲಿಯೇ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಕೌಶಲ್ಯ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಪದವಿ ಮುಗಿಸಿ ಹೊರಬರುವಾಗ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಿರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಪಠ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮದ ತಜ್ಞರಿಂದಲೇ ತರಬೇತಿ ಕೊಡಿಸುವುದು ಈ ಯೋಜನೆಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ನೌಕರರು ಸಿಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇತನದ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಯುವಜನತೆಯ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಇಂತಹ ನಾವೀನ್ಯತೆಗಳು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿವೆ.

ಭವಿಷ್ಯದ ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ

ಜಗತ್ತು ವೇಗವಾಗಿ ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಹಳೆಯ ತಲೆಮಾರಿನ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಮಾಯವಾಗುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ರೀತಿಯ ಕೆಲಸಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಿವೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುವುದು ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿದೆ. ಹೊಸ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಹಿತೆಗಳು ಉದ್ಯೋಗದ ಅವಧಿ ಮತ್ತು ಕೆಲಸದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ನಮ್ಯತೆಯನ್ನು ತರುತ್ತಿವೆ. ಮನೆಯಿಂದಲೇ ಕೆಲಸ (WFH) ಮತ್ತು ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತರುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕೌಶಲ್ಯ ನವೀಕರಣ (Reskilling) ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯ ಹೆಚ್ಚಳ (Upskilling) ಎಂಬುದು ನಿರಂತರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಭಾರತದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಮಹತ್ವದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಗಲಿದೆ.

ಸಮಾರೋಪ: ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ

ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ವಿಕಸಿತ ಭಾರತದ ಸಂಕಲ್ಪವು ಕೇವಲ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನ ಜೀವನಮಟ್ಟದ ಸುಧಾರಣೆಯಾಗಿದೆ. ರೋಜ್‌ಗಾರ್ ಮತ್ತು ಅಜೀವಿಕಾ ಮಿಷನ್ ಮೂಲಕ ಜೀವನೋಪಾಯದ ದಾರಿಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುವುದು, ಹೊಸ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಹಿತೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕೆಲಸದ ಭದ್ರತೆ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು PM-SETU ಮೂಲಕ ಆಧುನಿಕ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹಂಚುವುದು ಸರ್ಕಾರವು ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಕ್ರಮಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳ ಯಶಸ್ವಿ ಅನುಷ್ಠಾನವು ಭಾರತವನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಕೌಶಲ್ಯ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಅವರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ದುಡಿಮೆಗೆ ತಕ್ಕ ಗೌರವ ಸಿಕ್ಕಾಗ ಮಾತ್ರ ಸಮೃದ್ಧ ಭಾರತ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಾಧ್ಯ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಸಬಲೀಕರಣವೇ ದೇಶದ ಪ್ರಗತಿಯ ನಿಜವಾದ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಮುಂದಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಯೋಜನೆಗಳ ಫಲಶ್ರುತಿಯು ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲಿದೆ.