ಸರ್ಕಾರಿ ಮಕ್ಕಳಳಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ಅಂಗನವಾಡಿಯು ಭಾರತದ ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಬಾಲ ವಿಕಾಸ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಒಂದು ಅತಿ ಮಹತ್ವದ ಸಮುದಾಯ-ಆಧಾರಿತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ೦-೬ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳಳಿಗೆ ಪೂರಕ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ, ಪ್ರಿ-ಸ್ಕೂಲ್ ಶಿಕ್ಷಣ, ಮೂಲಭೂತ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ಬಾಲ ವಿಕಾಸದ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಸಮುದಾಯದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಕಾರಣ, ಅವುಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಹಿಳೆಯರಾದ ಸೇವಿಕೆಯರು (Anganwadi Workers – AWW) ಮತ್ತು ಸಹಾಯಕಿಯರು (Anganwadi Helpers – AWH) ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಈ ಹುದ್ದೆಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ರೋಜಗಾರಿಯ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಸಮಾಜ ಸೇವೆಯ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ವೇದಿಕೆಯನ್ನೂ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.
ಅಂಗನವಾಡಿ ಹುದ್ದೆಗಳಿಗೆ ಅರ್ಜಿ ಆಹ್ವಾನಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಬಾಲ ವಿಕಾಸ ಇಲಾಖೆ ಅಥವಾ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ ಅಂಗನವಾಡಿ ಯೋಜನೆಗಳ ನಿರ್ದೇಶಕರು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಅರ್ಜಿ ಆಹ್ವಾನಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ, ಅಧಿಕೃತ ಸರ್ಕಾರಿ ವೆಬ್ಸೈಟ್ಗಳಲ್ಲಿ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ರಾಜ್ಯದ WCD ಇಲಾಖೆಯ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಅಥವ ಜಿಲ್ಲಾ ಮುಖ್ಯಾಲಯಗಳ ನೋಟಿಸ್ ಬೋರ್ಡ್ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತವೆ. ಖಾಲಿ ಹುದ್ದೆಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದಾಗ, ಅಂದರೆ, ಹೊಸ ಕೇಂದ್ರಗಳು ತೆರೆಯುವಾಗ, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವಿಕೆಯರು ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದಾಗ ಅಥವಾ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗುವಾಗ, ಅಥವಾ ಹೊಸ ಯೋಜನೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದಾಗ ಈ ನೇಮಕಾತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಅರ್ಜಿದಾರರು ಪೂರೈಸಬೇಕಾದ ಅರ್ಹತಾ ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಹುದ್ದೆಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಸೇವಿಕೆ (AWW) ಹುದ್ದೆಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವವರು ಕನಿಷ್ಠ ೧೦+೨ (ಪಿಯುಸಿ ಅಥವಾ ಇಂಟರ್ಮೀಡಿಯೆಟ್) ಅಥವಾ ಸಮಾನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅರ್ಹತೆ ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳು ಮಾತೃಭಾಷೆ (ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆ) ಮತ್ತು ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಗತ್ಯವನ್ನಾಗಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಸಹಾಯಕಿ (AWH) ಹುದ್ದೆಗೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೮ನೇ ತರಗತಿ (ಮಿಡಿಲ್ ಸ್ಕೂಲ್) ಉತ್ತೀರ್ಣತೆ ಸಾಕಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಐದನೇ ತರಗತಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರೂ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು. ಎರಡೂ ಹುದ್ದೆಗಳಿಗೆ, ಅರ್ಜಿದಾರರು ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಕೇಂದ್ರದ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ ಅಥವಾ ವಾರ್ಡ್ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಗದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿರಬೇಕು. SC/ST/OBC ಮತ್ತು ಇತರೆ ರಕ್ಷಿತ ವರ್ಗದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಮೀಸಲಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಅರ್ಜಿದಾರರ ವಯಸ್ಸು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೧೮ ರಿಂದ ೩೫ ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಇರಬೇಕು, ಆದರೆ ಮೀಸಲಾತಿ ವರ್ಗದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ವಿನಾಯಿತಿ ಇರುತ್ತದೆ.
ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಆಫ್ಲೈನ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಅರ್ಜಿದಾರರು ಪ್ರಕಟವಾದ ಅಧಿಸೂಚನೆಯನ್ನು (Notification) ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕು. ನಂತರ, ನಿಗದಿತ ಫಾರ್ಮಾಟ್ನಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿ ಪತ್ರವನ್ನು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲಿ ನಮೂನೆ ಇರುತ್ತದೆ) ಭರ್ತಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಅರ್ಜಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅರ್ಹತೆಯ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳು, ವಯಸ್ಸಿನ ಪುರಾವೆ, ಜಾತಿ/ವರ್ಗದ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ, ನಿವಾಸದ ಪುರಾವೆ (ಆಧಾರ್ ಕಾರ್ಡ್, ರೇಷನ್ ಕಾರ್ಡ್), ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಗಾತ್ರದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಮುಂತಾದ ಅಗತ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಬೇಕು. ಈ ಅರ್ಜಿ ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಂಬಂಧಿತ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಮಾಜ ಕಲ್ಯಾಣ ಅಧಿಕಾರಿ, ಸಿಡಿಪಿಓ ಕಚೇರಿ, ಅಥವಾ ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಿರುವ ಇತರೆ ನಿಗದಿತ ಪತ್ರವ್ಯವಹಾರದ ವಿಳಾಸಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು. ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳು ಈಗ ಆನ್ಲೈನ್ ಅರ್ಜಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಬಹುತೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಫ್ಲೈನ್ ವಿಧಾನವೇ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದೆ.
ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲಿಖಿತ ಪರೀಕ್ಷೆ ಅಥವಾ (Interview) ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಲಿಖಿತ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನ, ಗಣಿತ, ತರ್ಕಶಕ್ತಿ, ಭಾಷಾ ಕೌಶಲ್ಯ (ಹಿಂದಿ/ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆ) ಮತ್ತು ಅಂಗನವಾಡಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮೂಲಭೂತ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿದಾರರ ಸಂವಹನ ಕೌಶಲ್ಯ, ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹಾರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಸೇವೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, ದಾಖಲೆಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ಮೆರಿಟ್ (ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಂಕಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ) ಆಧಾರಿತ ಆಯ್ಕೆಯೂ ನಡೆಯಬಹುದು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸಂಬಂಧಿತ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಮತ್ತು ಕಚೇರಿ ನೋಟಿಸ್ ಬೋರ್ಡ್ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಂಗನವಾಡಿ ಸೇವಿಕೆ ಅಥವಾ ಸಹಾಯಕಿಯರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡವರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಒದಗಿಸಲಾಗುವ (ಗೌರವಧನ) ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂಬಳವಲ್ಲ. ಇದರ ಪ್ರಮಾಣ ರಾಜ್ಯಗಳ ಬದಲಾಗಬಹುದು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಪುನರ್ ನಿಗದಿ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ನೇಮಕಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಒಳಪಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಬಾಲವಿಕಾಸ, ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ, ಆರೋಗ್ಯ, ಮತ್ತು ಅಂಗನವಾಡಿಯ ದೈನಂದಿನ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹುದ್ದೆಗಳು ಸರ್ಕಾರಿ ನಿಶ್ಚಿತಾವಳಿ (ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರಿ) ಅಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇವು ಸಮುದಾಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪದವಿಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಮಾಜ ಸೇವೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವವರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತವಾಗಿವೆ.
